Geçici Vergi Nedir? Kimler Öder?
Geçici vergi; işletmelerin yıl sonunu beklemeden, elde ettikleri kazanç üzerinden yıl içinde belirli
dönemlerde ödedikleri peşin vergi uygulamasıdır. Amaç, verginin yıl sonunda toplu şekilde alınması
yerine kazanç elde edildikçe tahsil edilmesi ve kamu gelirlerinin düzenli hale getirilmesidir.
Geçici Vergi Nasıl Çalışır?
İşletmeler yıl içerisinde üçer aylık dönemler halinde kazançlarını hesaplar ve bu kazanç üzerinden
geçici vergi beyannamesi verir. Ödenen bu vergi, yıl sonunda hesaplanan gelir veya kurumlar vergisinden
mahsup edilir. Yani geçici vergi, ayrı bir vergi değil; yıl sonu vergisinin peşin ödenmiş halidir.
| Dönem |
Kapsadığı Aylar |
Beyan Zamanı |
Ödeme Süresi |
| 1. Dönem |
Ocak – Şubat – Mart |
Mayıs ayı |
Beyan ayı içerisinde |
| 2. Dönem |
Nisan – Mayıs – Haziran |
Ağustos ayı |
Beyan ayı içerisinde |
| 3. Dönem |
Temmuz – Ağustos – Eylül |
Kasım ayı |
Beyan ayı içerisinde |
| 4. Dönem |
Ekim – Kasım – Aralık |
Geçici vergi uygulanmaz (yıl sonu gelir/kurumlar vergisi hesaplanır) |
Geçici Vergiyi Kimler Öder?
| Mükellef Türü |
Durum |
Açıklama |
| Şahıs Şirketleri |
Öder |
Ticari kazanç elde eden gerçek kişiler geçici vergi mükellefidir. |
| Limited Şirketler |
Öder |
Kurumlar vergisine tabi oldukları için geçici vergi verirler. |
| Anonim Şirketler |
Öder |
Tüm sermaye şirketleri geçici vergi kapsamındadır. |
| Serbest Meslek Erbabı |
Öder |
Avukat, doktor, mali müşavir gibi meslek sahipleri kazançları üzerinden öder. |
| Basit Usul Mükellefler |
Ödemez |
Basit usule tabi küçük esnaflar geçici vergi ödemez. |
| Ücretliler |
Ödemez |
Ücret gelirleri stopaj yoluyla vergilendirildiği için geçici vergi yoktur. |
Geçici Vergi Nasıl Hesaplanır?
İşletmenin ilgili üç aylık dönemde elde ettiği gelirlerden giderler düşülerek ticari kazanç bulunur.
Bu kazanç üzerinden yürürlükteki gelir veya kurumlar vergisi oranı uygulanarak ödenecek geçici vergi hesaplanır.
| Hesaplama Adımı |
İşlem |
| 1 |
Dönem gelirlerinin belirlenmesi |
| 2 |
Gider ve maliyetlerin düşülmesi |
| 3 |
Ticari kazancın hesaplanması |
| 4 |
Vergi oranının uygulanması |
| 5 |
Önceki dönem ödemelerinin mahsup edilmesi (varsa) |
Önemli Not
Geçici vergi çıkmaması, beyanname verilmeyeceği anlamına gelmez. İlgili dönemde kâr oluşmasa bile
geçici vergi beyannamesinin verilmesi gerekir. Beyannamenin verilmemesi durumunda usulsüzlük cezaları
ile karşılaşılabilir.